काठमाडौं, असार २६ । ‘संस्कार बचाऔँ, संस्कृति बढाऔँ’ भन्ने मूल सन्देशसहित दुई सयभन्दा बढी महिलाले सामूहिक रूपमा श्रीशिवमहिम्नःस्तोत्र पाठ गरेका छन्। आध्यात्मिक चेतनाको पुनर्जागरण, वैदिक परम्पराको प्रवर्द्धन र परिवारमा धर्म र अध्यात्मको पुनर्स्थापनाका लागि काठमाडौंमा आयोजित यस कार्यक्रमले सांस्कृतिक पुनर्जागरणको स्पष्ट संकेत दिएको छ।
ब्रह्मलीन सन्तशिरोमणि श्री १००८ डा. स्वामी रामानन्द गिरिको आठौँ निर्वाण महोत्सवको अवसर पारेर त्रिशक्ति एकादशी संस्कृति समाजले यो सामूहिक पाठको आयोजना गरेको हो। समाजले विगतदेखि नै घरघरमा गुरुकुल अभियानमार्फत संस्कृत भाषा, वैदिक शिक्षा र जीवनदर्शनलाई आमजनसम्म पुर्याउने कार्य गर्दै आएको छ।
संस्कृतिको संरक्षणमा महिलाहरूको नेतृत्व
सामूहिक पाठमा सहभागी अधिकांश महिला गृहिणी, आमा समूह र युवतीहरू थिए, जसले घरायसी व्यस्ततालाई व्यवस्थापन गर्दै यस्ता आयोजनामा सक्रियता देखाएका थिए। विगतमा धार्मिक र आध्यात्मिक कार्यक्रममा महिलाको सहभागिता गौण देखिँदै आए पनि पछिल्लो समय उनीहरूको नेतृत्व र सक्रियता बढिरहेको देखिन्छ। यसले धार्मिक चेतना र नैतिक शिक्षालाई समाजको केन्द्रमा पुनःस्थापित गर्ने सम्भावना देखाएको छ।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि श्री १००८ स्वामी रमणानन्द गिरिजीले पाशुपत क्षेत्रको महत्व र भगवान् शंकरको अष्टमूर्ति दर्शनमाथि प्रकाश पार्दै यस्ता अभियानले “जीवनको उद्देश्य, आचरण र अन्तिम लक्ष्यलाई दिशा दिन्छ” भन्नुभयो। उहाँका अनुसार त्रिशक्ति एकादशी संस्कृति समाज जस्ता संस्थाहरूले भविष्यको संस्कारी पुस्ता निर्माणमा योगदान दिइरहेका छन्।
वैदिक ग्रन्थको सामाजिक सन्दर्भ
नेपाल संस्कृत विश्वविद्यालयका उपप्राध्यापक कमल सुवेदीले शिवमहिम्नःस्तोत्र को दार्शनिक पक्ष खुलाउँदै आजको गृहस्थ जीवनमा यसको महत्व झनै बढेको बताउनुभयो। उहाँले प्रत्येक घरमा श्रीविष्णुसहस्रनाम र शिवमहिम्नःस्तोत्रको पाठ नियमित गरिनु सकारात्मक ऊर्जा, मनोबल र अनुशासनको अभ्यासका रूपमा लिनुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
अभियानका चालक–परिकल्पनाकारको दृष्टिकोण
‘घरघरमा गुरुकुल अभियान’का परिकल्पनाकार तथा सञ्चालक आचार्य कपिलदेव सुवेदीले यस अभियानको शुभारम्भ प्रातःकालीन करदर्शन (शास्त्र अनुसार प्रभातमा गरिएको धर्मदर्शन) बाट शुरू भई ब्रह्मदर्शन (जीवनको परमोद्देश्य) सम्म पुर्याउने लक्ष्य रहेको बताउनुभयो। उहाँले यस अभियानले आत्मचिन्तन र संस्कारयुक्त जीवनशैलीको अभ्यासमार्फत एक सभ्य समाजको निर्माणमा योगदान पुर्याउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
सामूहिकता र समर्पणको सांस्कृतिक प्रभाव
कार्यक्रमका सभापति तथा त्रिशक्ति एकादशी संस्कृति समाजकी अध्यक्ष रीता पाण्डेले स्तोत्र पाठमार्फत महिलाहरूमा आध्यात्मिक ऊर्जा र सामाजिक चेतना उत्पन्न भएको बताउँदै यस्तो पाठले समाजलाई संयम, सदाचार र सहिष्णुतातर्फ डो-याउने बताउनुभयो।
यसैगरी, समाजका केन्द्रीय कोषाध्यक्ष तथा कार्यक्रम संयोजक मायानाथ सिलवालले कार्यक्रमको सहभागिताबारे जानकारी दिँदै करिब ३५० जना श्रद्धालुको उपस्थिति रहेको जानकारी दिनुभयो।
संस्कृत भाषा र चेतनाको पुनरुत्थान
कार्यक्रममा प्राध्यापक भवानीप्रसाद खतिवडाले गुरुकुल प्रवर्द्धन समाज, घरघरमा गुरुकुल अभियान, र त्रिशक्ति एकादशी संस्कृति समाज जस्ता संस्थाहरूले संस्कृत भाषाको पुनर्जागरणसँगै आध्यात्मिक चेतना पनि फैलाइरहेको बताउनुभयो। उहाँले शिक्षाको आधुनिक धारसंगै वैदिक शिक्षा र नैतिक संस्कारलाई सँगसँगै लानुपर्ने धारणा राख्नुभयो।
निष्कर्ष
नेपालमा आध्यात्मिक गतिविधिहरू केही दशकअघि निजी मन्दिर, आश्रम र सीमित साधकहरूमा सीमित हुँदै गएका थिए। तर ‘घरघरमा गुरुकुल अभियान’ जस्ता प्रयासले वैदिक परम्परा, स्तोत्रपाठ, संस्कृति र धर्मका तत्वहरूलाई आम घरपरिवारसम्म पुर्याउने अभियानलाई बल दिएको छ।
संस्कार र आध्यात्मिक चेतना एकैसाथ जागृत गर्ने यस्ता कार्यक्रमहरूले नेपाली समाजको मौलिकताको पुनरागमन, महिलाको धार्मिक नेतृत्व र संस्कृत शिक्षा पुनर्जीवनको पक्षलाई उल्लेखनीय रूपमा उजागर गरेका छन्।
