काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसभित्र संसदीय दलको नेताका लागि सुरु भएको आन्तरिक दौडले नयाँ मोड लिएको छ । सार्वजनिक लेखा समितिमा भरतबहादुर खड्का निर्विरोध चयन भएसँगै अब उनी दलको नेताको प्रतिस्पर्धाबाट बाहिरिएका छन् । खड्काको ‘एग्जिट’सँगै कांग्रेसभित्र अब शक्ति सन्तुलन नयाँ ढंगले पुनःगठित हुन थालेको छ ।
खड्का बाहिरिएपछि अहिले संसदीय दलको नेताका लागि तीन जना प्रभावशाली नेताहरू-अर्जुननरसिंह केसी, भीष्म आङ्दबे र मोहन आचार्य-बीच प्रतिस्पर्धा केन्द्रित भएको छ ।
मोहन आचार्य ‘इन’ कि ‘आउट’ ?-भित्री मनले नचाहेको चर्चा
कांग्रेस वृत्तमा सबैभन्दा रोचक बहस मोहन आचार्यको भूमिकालाई लिएर छ । ठूला निर्माण व्यवसायसँग जोडिएका आचार्यले औपचारिक रूपमा दाबी नगरे पनि नाम चर्चामा राखिएको छ ।
तर, पार्टीभित्रैका नेताहरूका अनुसार आचार्य आफैं संसदीय दलको नेता बन्ने ‘इच्छुक’ देखिँदैनन् । व्यवसायिक पृष्ठभूमि र राजनीतिक जोखिमको सन्तुलन हेर्दा उनले यो प्रतिस्पर्धामा सक्रिय रूपमा होमिन नचाहेको बुझाइ छ । यसले प्रतिस्पर्धालाई दुई ध्रुवमा झार्ने संकेत देखिएको छ-केसी बनाम आङ्दबे।
भीष्म आङ्दबे-‘कम्प्रोमाइज क्यान्डिडेट’ को रूपमा उदाउँदै
अहिले कांग्रेसभित्र सबैभन्दा ‘स्वीकार्य’ अनुहारका रूपमा भीष्म आङ्दबेको नाम अगाडि आएको छ । उपसभापति विश्वप्रकाश शर्माले उनलाई अगाडि सारेपछि आङ्दबे अचानक केन्द्रमा पुगेका छन् । विभिन्न गुटबीच पुलको भूमिका खेल्न सक्ने क्षमता र तुलनात्मक रूपमा विवादरहित छवि भएकाले उनी ‘कम्प्रोमाइज क्यान्डिडेट’ का रूपमा उदाएका हुन् ।
यदि आन्तरिक सहमति निर्माण भयो भने आङ्दबेले बाजी मार्ने सम्भावना अहिले बलियो देखिएको छ ।
गगन-विश्वबीचको ‘केमिस्ट्री’ निर्णायक
कांग्रेसभित्रको यो प्रतिस्पर्धामा सबैभन्दा महत्वपूर्ण फ्याक्टर भनेको गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माबीचको समझदारी हो । सभापति गगन कुमार थापाको भित्री चाहना भने अर्जुननरसिंह केसीलाई अघि बढाउने रहेको कांग्रेस वृत्तमा चर्चा छ । पारिवारिक नातासमेत जोडिएका कारण गगनको ‘इनर सर्कल’ केसीतर्फ झुकेको बुझिन्छ ।
तर, विश्वप्रकाश शर्माले आङ्दबेलाई अघि सारेपछि गगनका लागि परिस्थिति सहज छैन । यदि गगन–विश्वबीच सहमति कायम भएन भने पार्टीभित्र गुटीय ध्रुवीकरण अझै तीव्र हुने संकेत देखिएको छ ।
केसीको अनुभव बनाम आङ्दबेको स्वीकार्यता
अर्जुननरसिंह केसी अनुभवी, संगठन बुझेका र पुराना नेता हुन् । तर, उनको नामसँगै ‘पुरानो पुस्ता’को प्रतिनिधित्व जोडिन्छ ।
अर्कोतर्फ, भीष्म आङ्दबे तुलनात्मक रूपमा ‘कम विवादित’ र सबैलाई मिलाउन सक्ने अनुहारका रूपमा प्रस्तुत भइरहेका छन् । यही कारण अहिलेको प्रतिस्पर्धा अनुभव बनाम स्वीकार्यताको द्वन्द्वमा परिणत भएको छ ।
निष्कर्ष : कांग्रेसभित्र नयाँ शक्ति-समीकरणको संकेत
भरत खड्काको बाहिरिएसँगै सुरु भएको यो समीकरण केवल संसदीय दलको नेता चयनको लडाइँ मात्र होइन । यो कांग्रेसभित्रको भावी शक्ति-सन्तुलन, नेतृत्वको दिशा र गुटीय संरचनाको पुनर्संरचना पनि हो । अब अन्तिम निर्णय केवल संख्याले होइन, सहमति, सम्बन्ध र शक्ति-सन्तुलनको जटिल समीकरणले निर्धारण गर्नेछ ।
सिंहदरबार मात्रै होइन, कांग्रेसभित्रको राजनीतिले पनि अब यही प्रश्न सोधिरहेको छ-“नेता को बन्ने भन्दा पनि, कुन समूह जित्ने ?”
