काठमाडौं, १८ साउन । मधेश प्रदेशको तनाव व्यवस्थापन गरी गृहमन्त्री सुधन गुरुङ काठमाडौं फर्किएलगत्तै राष्ट्र, राष्ट्रियता, धर्म, संस्कृति र नागरिक बचाउ महाअभियानका संयोजक तथा मेडिकल व्यवसायी दुर्गा प्रसाईं पक्राउ परेका छन्।
काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालय टेकु र जिल्ला प्रहरी परिसर भक्तपुरको संयुक्त टोलीले प्रसाईंलाई २०८३ साउन १७ गते आइतबार राति भक्तपुरस्थित उनकै निवासबाट नियन्त्रणमा लिएको हो। प्रहरीले उनलाई पक्राउ गरेको पुष्टि गरे पनि कुन कसुरमा अनुसन्धान गर्न लागिएको हो भन्ने विस्तृत विवरण तत्काल सार्वजनिक गरेको छैन। मधेश प्रदेशकाे आन्दोलन अब काठमाडाैं विस्तार हुन लागेकाे चर्चा भने व्यापक चलेकाे थियाे ।
प्रसाईंले पक्राउ पर्नुभन्दा केही घण्टाअघि २०८३ साउन १७ गते आइतबार दिउँसो पत्रकार सम्मेलन आयोजना गरी नेपाललाई हिन्दूराष्ट्र बनाउने र राजसंस्था पुनर्स्थापना गर्ने उद्देश्यसहित नयाँ आन्दोलन सञ्चालन गर्ने घोषणा गरेका थिए। उनले आन्दोलनलाई देशव्यापी बनाउने उद्घोष गर्दै समर्थकलाई तयारी अवस्थामा रहन आह्वानसमेत गरेका थिए।
प्रसाईंको पत्रकार सम्मेलन र त्यसलगत्तै भएको गिरफ्तारीलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ। यद्यपि, पत्रकार सम्मेलनमा गरिएको आन्दोलनको घोषणाकै कारण उनी पक्राउ परेका हुन् वा उनीविरुद्ध यसअघि परेको कुनै उजुरी तथा अनुसन्धानका आधारमा नियन्त्रणमा लिइएको हो भन्ने विषय प्रहरीले प्रस्ट पारेको छैन।
अनलाइनखबरले अपराध अनुसन्धान कार्यालय टेकु र भक्तपुर प्रहरीको टोलीले प्रसाईंलाई पक्राउ गरेको तथा उनले सोही दिन हिन्दूराज्य र राजसंस्था पुनर्स्थापनाका लागि आन्दोलन घोषणा गरेको पुष्टि गरेको छ। तर समाचारमा पक्राउको कानुनी आधार उल्लेख गरिएको छैन।
गृहमन्त्रीको ‘मधेश मिसन’पछि भक्तपुरमा प्रहरी परिचालन
धनुषामा उत्पन्न तनाव समाधान गर्न गृहमन्त्री गुरुङ मधेश प्रदेश पुगेका थिए। आन्दोलनरत पक्षसँगको वार्तापछि विरोधका कार्यक्रम फिर्ता भएका र जनजीवन सामान्यीकरणतर्फ गएको निष्कर्षसहित धनुषामा लगाइएको निषेधाज्ञासमेत सोमबार बिहान ५ बजेदेखि हटाइएको छ।
मधेशको सुरक्षा अवस्था मत्थर पारेर गृहमन्त्री काठमाडौं फर्किएको केही समयमै प्रसाईंको भक्तपुरस्थित निवासमा प्रहरी पुगेको घटनाले राजनीतिक वृत्तमा विभिन्न अड्कलबाजी सुरु गराएको छ। तर यी दुई घटनाबीच प्रत्यक्ष सम्बन्ध रहेको पुष्टि गर्ने आधिकारिक तथ्य अहिलेसम्म सार्वजनिक भएको छैन।
पटक-पटक प्रहरी हिरासतमा
प्रसाईं यसअघि पनि विभिन्न अभिव्यक्ति, साइबर अपराध, सार्वजनिक शान्ति भंग, राज्यविरुद्धको कसुर तथा तीनकुनेको हिंसात्मक प्रदर्शनसँग सम्बन्धित अनुसन्धानमा पटक–पटक पक्राउ पर्दै आएका छन्।
उनी पहिलोपटक २०८१ असोज ६ गते आपत्तिजनक अभिव्यक्तिसम्बन्धी उजुरीका आधारमा भक्तपुरस्थित निवासबाट पक्राउ परेका थिए। त्यसबेला घरको प्रवेशद्वार नखोलिएपछि प्रहरी भर्याङ प्रयोग गरेर परिसरभित्र प्रवेश गरेको विवरण सार्वजनिक भएको थियो।
त्यसपछि २०८१ मंसिर ४ गते तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीमाथि कम्बोडियाको दूरसञ्चार कम्पनीमा लगानी गरेको आरोप लगाउँदै शंकास्पद कागजात सार्वजनिक गरेको प्रकरणमा प्रसाईं पुनः पक्राउ परेका थिए। उनीमाथि विद्युतीय कारोबारसम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान गरिएको थियो।
२०८१ चैत १५ गते काठमाडौंको तीनकुनेमा राजावादी प्रदर्शन हिंसात्मक बनेपछि प्रसाईं फरार भएका थिए। पछि उनलाई भारतको आसामबाट नियन्त्रणमा लिएर नेपाल ल्याइएको थियो। सो घटनामा उनीमाथि राज्यविरुद्धको कसुर, संगठित अपराध र हिंसात्मक गतिविधिसँग सम्बन्धित आरोपमा अनुसन्धान भएको थियो। उनका विगतका पक्राउको विवरणबारे सेतोपाटीको अभिलेखमा पनि उल्लेख छ।
त्यसयता पनि उनी पोखरा, काठमाडौं, वीरगञ्ज र त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थललगायत स्थानबाट विभिन्न आरोप तथा अनुसन्धानका क्रममा नियन्त्रणमा परेका विवरण सार्वजनिक भएका छन्। प्रसाईं पक्षले आइतबार रातिको गिरफ्तारीलाई उनको आठौँ पक्राउ भनेको छ। तर पक्राउ, सामान्य नियन्त्रण र हिरासतका घटनालाई छुट्टाछुट्टै गणना गरिएको हुन सक्ने भएकाले नेपाल प्रहरीले यसको आधिकारिक क्रमसंख्या पुष्टि गरेको छैन।
अभिव्यक्ति कि सुरक्षा चुनौती ?
प्रसाईंले लामो समयदेखि संघीयता, गणतन्त्र र धर्मनिरपेक्षताको विरोध गर्दै हिन्दूराष्ट्र तथा राजसंस्था पुनर्स्थापनाको पक्षमा अभियान सञ्चालन गर्दै आएका छन्। बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ऋण, सहकारीपीडित, लघुवित्त र आर्थिक संकटका मुद्दासमेत जोडेर उनले विभिन्न चरणमा आन्दोलन गर्दै आएका छन्।
प्रहरीले विगतका पक्राउमा उनका अभिव्यक्तिले सार्वजनिक शान्ति खलबल्याउन सक्ने, भ्रम र त्रास सिर्जना गरेको तथा हिंसात्मक गतिविधि भड्काउन सक्ने आधार प्रस्तुत गर्दै आएको थियो। प्रसाईं पक्षले भने राजनीतिक विचार र सरकारविरोधी अभिव्यक्तिकै कारण राज्यले पटक-पटक पक्राउ गरेर दबाउन खोजेको आरोप लगाउँदै आएको छ।
२०८३ साउन १७ गते आइतबारको पक्राउपछि उनलाई कहाँ राखिएको छ, कुन कानुनअन्तर्गत मुद्दा अघि बढाइँदै छ र अदालतबाट पक्राउ पुर्जी जारी भएको थियो वा थिएन भन्ने विवरण सार्वजनिक हुन बाँकी छ।
प्रहरीले २०८३ साउन १८ गते सोमबार उनलाई अदालतमा उपस्थित गराएर अनुसन्धानका लागि म्याद माग्ने सम्भावना छ। पक्राउको औपचारिक कारण सार्वजनिक भएपछि मात्रै प्रसाईंविरुद्धको पछिल्लो प्रहरी कारबाहीको वास्तविक कानुनी आधार स्पष्ट हुनेछ।
