काठमाडौं । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले २०८३ असार १८ गते राति फेसबुकमार्फत जापानी प्रधानमन्त्री साने ताकाइचीसँग दिल्लीमा भएको भेटलाई अत्यन्त महत्वपूर्ण भन्दै भारत-जापान सम्बन्ध आगामी दिनमा अझ बलियो बन्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। मोदीको छोटो तर कूटनीतिक अर्थ बोकेको पोस्टले दक्षिण एसियादेखि इन्डो-प्यासिफिक क्षेत्रसम्म नयाँ रणनीतिक सन्देश दिएको छ।
दिल्लीमा भएको भेट केवल औपचारिक शिष्टाचारमा सीमित देखिँदैन। जापानी प्रधानमन्त्री ताकाइची भारत भ्रमणका क्रममा मोदीसँग उच्चस्तरीय वार्तामा सहभागी भएकी थिइन्, जहाँ भारत-जापान वार्षिक शिखर सम्मेलन, आर्थिक साझेदारी, प्रविधि, ऊर्जा, रक्षा र क्षेत्रीय रणनीतिक सहकार्यका विषयहरू प्रमुख एजेन्डा बनेका थिए।
भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार मोदीले जापानलाई भारतको आर्थिक विकास, लगानी, प्रविधि र औद्योगिक विस्तारको महत्वपूर्ण साझेदारका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। भारतले आगामी दशकमा जापानी लगानी अझ बढाउने र दुई देशबीचको आर्थिक सहकार्यलाई नयाँ तहमा पुर्याउने लक्ष्य अघि सारेको छ।
यस भेटको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष रक्षा र प्रविधि सहकार्य हो। भारत र जापानले एआई, ऊर्जा, धातु, आर्थिक सुरक्षा तथा रक्षा सहकार्यसम्बन्धी समझदारीलाई अघि बढाएका छन्। विशेषगरी पहिलोपटक रक्षा सह-विकाससम्बन्धी सहकार्य अघि बढेको विवरणले दुई देशको सम्बन्ध अब व्यापार र लगानीमा मात्र होइन, सुरक्षा र रणनीतिक साझेदारीतर्फ पनि केन्द्रित हुँदै गएको देखाउँछ।
इन्डो-प्यासिफिक क्षेत्रमा चीनको बढ्दो प्रभाव, आपूर्ति शृंखलाको असुरक्षा, महत्वपूर्ण खनिज र प्रविधिमाथिको प्रतिस्पर्धाका बीच भारत–जापान सम्बन्धको यो नयाँ सक्रियता सामान्य कूटनीतिक घटना मात्र होइन। यसले एसियाली शक्ति सन्तुलनमा भारत र जापान दुवै अझ नजिकिन खोजेको संकेत दिन्छ।
नेपालका लागि पनि यो घटनाक्रम अर्थपूर्ण छ। भारत नेपालको छिमेकी र सबैभन्दा प्रभावशाली राजनीतिक–आर्थिक शक्ति हो भने जापान नेपालको दीर्घकालीन विकास साझेदार। भारत-जापान सम्बन्ध अझ गहिरिँदा दक्षिण एसियाली पूर्वाधार, कनेक्टिभिटी, ऊर्जा, प्रविधि र क्षेत्रीय रणनीतिक समीकरणमा त्यसको अप्रत्यक्ष प्रभाव नेपालसम्म पर्न सक्छ।
मोदीको फेसबुक पोस्ट छोटो छ, तर सन्देश गहिरो छ-भारत जापानसँगको सम्बन्धलाई केवल मित्रता होइन, भविष्यको रणनीतिक साझेदारीका रूपमा अघि बढाउन चाहन्छ। दिल्लीमा भएको मोदी-ताकाइची भेटले यही संकेत दिएको छ कि अब भारत-जापान सम्बन्ध आर्थिक साझेदारीबाट अघि बढेर प्रविधि, सुरक्षा, लगानी र क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनको केन्द्रतर्फ अघि सर्दैछ।
