ब्लु र पिंक रंगको सम्बन्ध जेंडरसँगको परिभाषा विशेष सामाजिक र सांस्कृतिक निर्माण हो। यो अवधारणा खासगरी २०औं शताब्दीको मध्यतिर पश्चिमी समाजहरूमा प्रचलित भएको हो, र यसको इतिहासमा केही विशेष कारणहरू छन्।
पहिला, १९औं शताब्दीसम्म रंगहरूको यस्ता दृढ सम्बन्धहरू थिएन। बालक र बालिकाका लागि कुनै निश्चित रंगको परिभाषा थिएन। तर, सन् १९५० को दशकदेखि पश्चिमी समाजमा ब्लु र पिंकको जेंडर असाइनमेन्ट सुरु भएको थियो।
१. ब्लु र पुरुषको सम्बन्ध:
ब्लु रंग सामान्यतया शान्ति, स्थिरता र शक्ति जनाउने रंगको रूपमा विचार गरिन्छ। यी गुणहरू प्राचीनकालदेखि पुरुषहरूको सन्दर्भमा जोडिन थालेका थिए, खासगरी भव्यता र शक्ति प्रतीकको रूपमा। २०औं शताब्दीसम्म यसलाई पुरुषहरूको रंगको रूपमा देखिने परम्परा सुरु भयो।
२. पिंक र महिलासँगको सम्बन्ध:
पिंक रंगलाई हल्का, कोमल, र संवेदनशीलतासँग जोडिएको मानिन्छ। प्राचीनकालमा पिंकलाई पुरुषहरूको रंग मानिन्थ्यो, तर १९वीं शताब्दीको मध्यतिर सामाजिक रूपले यसलाई महिलासँग जोड्न थालियो । यसका पछाडि मुख्य कारण भनेको महिलासम्बन्धी सौम्यता र कोमलता र पुरुषहरूको कठोरता र बलको प्रतीकको रूपमा देखिएको थियो।
२०औं शताब्दीमा रंगको असाइनमेन्टको परिवर्तन:
१. विपणन र विज्ञापन:
रंगको जेंडर-विशेष असाइनमेन्टको प्रमुख कारण विपणन(Marketing) उद्योग थियो । १९५० को दशकमा, स्टोरहरूले बच्चाका कपडाहरूको मार्केटिङ गर्दा ब्लुलाई पुरुषहरूको र पिंकलाई महिलाहरूको रंगको रूपमा प्रस्तुत गर्न थाले। यसले रंगको सामाजिक र सांस्कृतिक परिभाषालाई अझ प्रबल बनायो।
२. सामाजिक संरचना:
सामाजिक रूपमा, ब्लु र पिंकको जेण्डर असाइनमेन्टले पुरुष र महिलाबीचको भिन्नता र भूमिकालाई प्रदर्शन गर्न मद्दत पुर्यायो। यसको प्रभाव अझै पनि आजसम्म कायम छ, यद्यपि धेरै ठाउँहरूमा यो परम्परा चुनौती दिइरहेको छ र लिंग-निषेधक रंग पहिचानको पक्षमा आवाज उठाइरहेको छ।
आजकाल, धेरै स्थानहरूमा ब्लु र पिंकको जेंडर विशेषता केही हदसम्म लचिलो भइसकेको छ र लिंगको परिभाषा पनि बढी विविध र समावेशी बनिसकेको छ।
